Nieuwe invullingen van het begrip herbestemming in Eindhoven

dag van de architectuur: 26-27 juni, La Citta Mobile, Vestdijk 133, Eindhoven

Programma:

26 juni 12 tot 19uur, La Citta Mobile met 's avondsprogramma op Lucas Gasselstraat 7a vanaf 21 uur. 27 juni 13 tot 19uur, met presentaties en discussie van 15 tot 17 uur (TU/e School of Architecture, Stichting Ruimte, Freek Lomme en andere)

Entree: Gratis

Deelnemers: Plan V,  Jan Schevers & TU/ee - School of Architecture, Remote Materials of Implication, Jozua Zaagman, Marjan Wester

Het project Instatements wil een doorlopende reeks inventarisaties, discussies en acties faciliteren gericht op het creëren van nieuwe relaties tussen gebouwen en straten, bewoners en nieuwkomers, planners en gebruikers, oud en nieuw in het centrum van Eindhoven. Door algemeen aanvaarde vormen van herbestemming te onderzoeken via uiteenlopende formats streeft dit project naar een collectieve heroriëntatie op toekomstige scenario’s die voorzien in tijdelijk hergebruik en flexibele aanpassing van kneedbare ruimtes als onderdeel van haalbare, duurzame oplossingen voor een werkelijke betrokkenheid bij de stad.

Voor de Dag van de Architectuur (26-27 juni 2010) nodigt Instatements een aantal geselecteerde spelers uit de disciplines design, kunst, studie van het industrieel erfgoed en architectuur uit om op te treden als ‘knutselaars’ die verschillende methoden en technieken mogen uitproberen en vermengen om te komen tot een formulering of gedeeltelijke formulering van een reeks voorstellen voor het centrum van Eindhoven en zijn bewoners. Ter begeleiding hiervan wordt een doorlopend, online en fysiek archief opgezet met verhalen, geschiedenissen en documenten over het gebied; bewoners en bezoekers worden uitgenodigd dit te lezen en eraan bij te dragen. Deze presentatie vormt het startschot voor een programma dat de rest van het jaar doorloopt.

De presentatie op 26 en 27 juni vindt plaats in La Cittá Mobile, Eindhoven, en andere locaties in de omgeving van de Irisbuurt.

Instatements is een initiatief van architect Uri Ben-Ari in samenwerking met Your-space, Van Abbemuseum. Details kunt u vinden op instatements.tumblr.com

Inhoudelijketekst:

Uri Ben-Ari and Clare Butcher

De vraag wat voor stad we graag zouden willen zien, kan niet gescheiden worden van de vraag wat voor sociale banden, relatie tot de natuur, levensstijlen, technologieën en esthetische waarden we ons wensen. Het recht op een stad is veel meer dan de individuele vrijheid om toegang tot stedelijke bronnen te hebben: het is een recht om onszelf te vera nderen door de stad te veranderen. Bovendien is het eerder een gemeenschappelijk dan een individueel recht, omdat deze transformatie onontkoombaar afhankelijk is van het uitoefenen van een collectieve macht om processen van verstedelijking te hervormen. De vrijheid om onze steden én onszelf te vormen en te hervormen is...een van de meest waardevolle maar tegelijkertijd meest genegeerde mensenrechten.
David Harvey, “The Right to the City”, New Left Review 53 sept/okt 2008

Deze woorden, gepubliceerd ten tijde van de financiële krach, herinneren ons eraan wat steden betekenen, zowel in tijden van recessie als daarbuiten. De stad Eindhoven heeft zoveel veranderingen ondergaan: zijn ooit ‘stagnerende’ gebieden zijn grote industriecentra geworden, in omvang is de stad in 100 jaar verdriedubbeld en het karakter ervan is     veranderd van agrarisch naar industrieel naar technologisch naar creatief. Wat betekent dit voor de mensen die de stad gebruiken, en als Harvey gelijk heeft, deze maken?
    Het Instatements-project vraagt een groep ‘stadsgebruikers’ – kunstenaars, architecten, ontwerpers of gewoon buren die werken en leven in Eindhovens Irisbuurt – om na te denken over wat het gebruik en de kneedbaarheid van deze stedelijke context voor hen betekent. Hoewel de Irisbuurt ooit het hart was van Eindhovens lichte industrie – sigaren- en textielproductie bijvoorbeeld – zijn veel productieterreinen en -gebouwen de laatste jaren leeg komen te staan, waardoor de stad wederom openstaat voor verandering. Maar wat zijn de wensen en behoeften van degenen die de terreinen momenteel in hun huidige staat gebruiken, in de tijd die beschikbaar is voordat de officiële ontwikkeling inzet? Degenen met sociale, esthetische, praktische en emotionele bindingen.
    Instatements wil het thema voor de Dag van de Architectuur van dit jaar – ‘herbestemming en hergebruik’ – aanpassen en hergebruiken, en een platform creëren om minder planbare methoden voor het tussentijds gebruik van voormalige industriegebieden te kunnen presenteren. We stellen de vragen: Wat maakt een gebouw het waard om te worden hergebruikt? Hoe kunnen we de tijdelijke ‘windstilte’ in stedelijke bouwprojecten in beweging brengen, en voordeel halen uit het ‘besluit niet te besluiten’ over de toekomst van bepaalde terreinen door projectontwikkelaars? Wat zijn de mogelijkheden voor het tijdelijk hergebruik van stedelijke ruimte, zo dat ze resulteren in duurzame modellen in plaats van onveilige omstandigheden?
    Deze kernvragen zullen worden aangekaart tijdens een voortdurende ‘herinstelling’ (re-instatement) van het idee van adaptief hergebruik in Eindhoven. In de komende maanden zullen we een archief opbouwen waarin iedereen die wil meedoen bijdragen kan leveren, een serie discussies organiseren en een publicatie realiseren. Deze instatements vormen slechts een startpunt om onze stad, en daarmee onszelf, te hercreëren.
    Het Instatements-archief bevat een opsomming van verlaten, gesloopte en recent herge    bruikte industriële bouwwerken in de stad Eindhoven. Meetbare kenmerken als vloeroppervlak, hoogte van het gebouw en afstand tot de binnenstad vormen een eerste architecturaal vocabulaire, dat de basis legt voor een stedelijk onderzoek met als doel bij zowel het publiek als de gemeente bewustzijn te creëren en feedback te verzamelen, alvorens verder te werken aan volgende stadia in het project.

Projecten:

PLAN V – Toos Nijssen en Ron Eijkman werkten samen aan het maken van een serie rondom hun huidige studio aan de Lucas Gasselstraat en zijn relatie met de buurt. Het gebouw zelf is van buiten onopvallend, hoewel het de laatste 20 jaar steeds het tehuis was van kunstenaars en musici. Plan V maakt de inventaris op van het geheugen van het terrein, iets wat nog aan belangrijkheid wint in het licht van de geplande sloop in september 2010.

Remote Materials of Implication (RMI) is een projectsamenwerking van onafhankelijke kunstenaars en designers die werken in de Irisbuurt. Ze zien de stad als een uiting en representatie van de ambities van de maatschappij. Door de innerlijke werking waarop deze voorstellingen gebaseerd zijn zichtbaar te maken, willen zij de stad eraan herinneren welke kennis er nodig was om zichzelf te produceren, en welke het nodig zal blijven hebben om zichzelf in stand te houden – zowel in materieel als in politiek opzicht: kennis van constructie, vakmanschap, reparatie en aanpassing. Door een ander beeld van de stad te presenteren, leveren ze de instrumenten die nodig zijn om een democratische maatschappij in leven te houden.

Architect Jan Schrevers en Niels Groeneveld, Ryanne Janssen, Gertjan Rohaan en Raoul Vleugels (TU/e bouwkunde) beginnen een langetermijnproject waarin ze onderzoeken wat de werkelijke betekenis is van het Duitse woord   ‘Struktur’ voor het hergebruik van industriële ruimte in Eindhoven. Het woord heeft met zoveel meer verband dan alleen draagvermogen of functie. Het wijst eigenlijk op een minder tastbaar concept van patronen en relaties tussen de verschillende delen van een gebouw en het geheel.

*Op zondag 27 juni zal de groep van 15.00 tot 17.00 uur de uitkomsten van hun eerste bijeenkomst en een voorstel voor de komende maanden presenteren.

Marjan Wester houdt zich bezig met een soort inventarisatie van industriële architectuur in Eindhoven. Ze abstraheert delen van bekende gevels, draait muren op hun kant en neemt ons algemeen begrip van zwaartekracht en verhoudingen weg. Hiermee verandert ze de manier waarop we dagelijks de bebouwde omgeving om ons heen waarnemen. De omvang van haar series Monochromes en City Parts legt een stedelijk landschap dat ongetwijfeld niet eeuwig zal voortbestaan permanent vast.

Jozua Zaagman presenteert een verontreinigd terrein aan de rand van de Irisbuurt (hoek Breitnerstraat-Stuiverstraat), dat wordt gebruikt zijn bewoners. Wat begon als een spontaan initiatief van een gemeentelijke landschapsarchitect uit de buurt die in zijn vrije tijd een variatie aan bloemen zaaide, is uitgegroeid tot een soort onofficiële openbare ruimte die door meerdere bewoners wordt gebruikt. Jozua Zaagman neemt foto’s door Jan Hal op in zijn interpretatie van deze waardevolle, fragiele bezienswaardigheid.