Tijdens het symposium Russian Avant-garde Revisited wordt teruggekeken op de cultuurgeschiedenis van Rusland en andere Oost-Europese landen in de twintigste eeuw, een verleden waarover in het Westen nog steeds weinig bekend is en bovendien veel misvattingen bestaan, als gevolg van een gebrekkige informatie-uitwisseling aan beide zijden van het IJzeren Gordijn.

De Russische avant-garde is in het Westen relatief bekend. De discussie richt zich dan ook niet primair op de geschiedenis van de Russische avant-garde als zodanig, maar op de invloed die de utopische projecten van de Russische avant-garde hebben op de hedendaagse cultuur. Het lijdt geen twijfel dat hedendaagse kunstvormen als participatiekunst, installatiekunst en maatschappelijk geëngageerde kunstprojecten die een nieuw publiek hebben gecreëerd, rechtstreeks schatplichtig zijn aan de Russische avant-garde. Maar wat voor onze tijd misschien nog belangrijker is, is dat de Russische avant-garde streefde naar verbreding van het begrip kunst en naar integratie van kunst in het dagelijks leven, dat volgens de traditionele opvatting niet in de kunst thuishoorde. De poging om kunst als begrip en als praktijk te democratiseren kan worden opgevat als vooruitlopend op de vele vergelijkbare artistieke en theoretische onderzoeken op het niveau van het alledaagse die hierop zouden teruggrijpen.

Programma (tbc)

Zaterdag 13 maart 2010
15:00    Ontvangst door Charles Esche
15:30    Boris Groys
16:30    Discussie
17:15    Borrel
20:00    Afsluiting

Zondag 14 maart 2010  
11:00    Ontvangst met koffie
11:30    Peter Osborne
12:00    Anton Vidokle
12:30    Katherina Degot
13:30    Lunch
14:00    Claire Bishop
14:30    Bik Van der Pol
15:00    Tania Bruguera
15:30    Discussiepanel, gespreksleider Boris Groys
17:00    Borrel en avondmaaltijd
20:00    Afsluiting

Sprekers

Boris Groys
Boris Groys is filosoof, essayist, mediatheoreticus en internationaal erkend deskundige op het gebied van de Russische avant-garde en de postmoderne kunst en literatuur uit de nadagen van het Sovjettijdperk. In zijn geschriften gaat Groys in op de sterk uiteenlopende tradities van de Franse poststructuralisten en de moderne Russische filosofie.
In de jaren zeventig verdiepte Groys, die filosofie en wiskunde studeerde aan de Universiteit van Leningrad, zich in de onofficiële culturele scene van de Russische hoofdstad, en introduceerde hij de term ‘Moskovisch conceptualisme’. Van 1976-1981 was hij als wetenschappelijk medewerker verbonden aan het Instituut voor structurele en toegepaste linguïstiek aan de Universiteit van Moskou en in 1981 emigreerde hij naar West-Duitsland, waar hij als filosoof promoveerde aan de Universiteit van Münster. 

Claire Bishop
Claire Bishop (geb. 1971) is kunsthistoricus en criticus en is sinds september 2008 verbonden aan de faculteit kunstgeschiedenis van het CUNY Graduate Center in New York. Daarvoor werkte Bishop als hoogleraar aan de faculteit kunstgeschiedenis van de Universiteit van Warwick in Coventry en als gastdocent op de Curating Contemporary Art Department van het Royal College of Art in Londen. Bishop was als samensteller en redacteur verantwoordelijk voor de veelgeprezen publicaties Participation (2006) en Installation Art: A Critical History (2005) en levert regelmatig bijdragen aan kunsttijdschriften als Artforum, Flash Art en October. Haar essay ‘Antagonism and Relational Aesthetics’, dat in 2004 in October verscheen, is nog steeds een van de meest invloedrijke kritische artikelen over relationele esthetiek. Momenteel werkt Bishop aan een historische en theoretische analyse van geëngageerde kunst. In 2008 stelde ze (met Mark Sladen) de tentoonstelling Double Agent samen (ICA, Londen; Mead Gallery, Warwick Arts Centre en het Baltic Centre for Contemporary Art, Gateshead). Bishop woont en werkt in New York.

Ekaterina Degot
Dr. Ekaterina Degot is kunsthistoricus, kunstcriticus en curator en werkt vanuit Moskou. Ze was als hoofdconservator verbonden aan de Tretjakovgalerie, is kunstrecensent bij het dagblad Kommersant en sinds 2008 hoofdredacteur van www.openspace.ru/art, een onafhankelijke website met kunstnieuws, -kritieken en –analyses. Ze heeft lesgegeven aan de Europese Universiteit in St. Petersburg, heeft gastdocentschappen bekleed op diverse Amerikaanse en Europese universiteiten en geeft momenteel les op de Alexander Rodchenko school voor fotografie en nieuwe media in Moskou. In 2001 was ze de curator van het Russische paviljoen op de biënnale van Venetië.

Anton Vidokle
Anton Vidokle werd in Moskou geboren en verhuisde in 1981 met zijn ouders naar de Verenigde Staten. Hij exposeerde op de biënnales van Venetië, Lyon, Dakar en Lodz, en in het Tate Modern in Londen. Als oprichter en directeur van e-flux heeft hij projecten verwezenlijkt als Next Documenta Should Be Curated By An Artist, Do it, en het Utopia Station poster project, en was hij het brein achter An Image Bank for Everyday Revolutionary Life en de Martha Rosler Library. Als medecurator  van Manifesta 6 initieerde Vidokle onderzoek naar educatie als omgeving voor het maken van kunst. Manifesta 6 werd echter geannuleerd In reactie op deze annulering begon Vidokle met anderen aan een onafhankelijk project in Berlijn onder de titel Unitednationsplaza – een project van een jaar waaraan werd deelgenomen door meer dan honderd kunstenaars, schrijvers, filosofen en diverse publieksgroepen. Op een vaste locatie achter een supermarkt in Oost-Berlijn vonden in het kader van het UNP programma talrijke seminars, lezingen, filmvertoningen, boekpresentaties en andere activiteiten plaats.

Tania Bruguera
Tania Bruguera werd in 1968 in Havana op Cuba geboren. Ze maakt beeldende kunst en drukt zich bij voorkeur uit in performances, installaties en video’s. Al nadenkend over #‘de beleving van de ander’# gebruikt ze de performance als methode voor maatschappelijk onderzoek, en verkent ze verschillende aspecten en uitingsvormen van het leven, de cultuur en de tradities van het Cubaanse leven. In 1998 werd haar een Guggenheim-beurs toegekend en in 2000 kreeg ze de Prins Clausprijs. Haar werk was te zien op belangrijke tentoonstellingen in de Verenigde Staten, in Europa en op Cuba.

Peter Osborne
Peter Osborne is hoogleraar moderne Europese filosofie, directeur van het Centre for Research in Modern European Philosophy op de Middlesex University in Londen en redacteur van het tijdschrift Radical Philosophy. Hij schreef diverse boeken, waaronder The Politics of Time: Modernity and Avant-Garde (Verso, 1995), Philosophy in Cultural Theory (Routledge, 2000), Conceptual Art (Phaidon, 2002) en Marx (Granta, 2005), en was als samensteller en eindredacteur verantwoordelijk voor Walter Benjamin: Critical Evaluations in Cultural Theory (3 delen, Routledge, 2005). Hij schreef over hedendaagse kunst in Afterall, Art History, October, Oxford Art Journal en leverde bijdragen aan de catalogi voor Manifesta 5 (San Sebastian, 2004), Time Zones (Tate Modern, 2004), Zones of Contact (biënnale van Sydney 2006), The Quick and the Dead (Walker Art Center, Minneapolis, 2009) en Matias Faldbakken: The Shock of Abstraction (Nationaal Museum voor Kunst, Architectuur en Design, Oslo/Ikon, Birmingham 2009). Een Spaanse vertaling van zijn recente essays, onder de titel El arte más allá de la estética: Ensayos filosóficos sobre el arte contemporáneo, verschijnt in maart 2010 bij CENDEAC, Murcia.

Bik Van der Pol
Liesbeth Bik (1959) en Jos van der Pol (1961) werken sinds 1994 samen onder de naam Bik Van der Pol. De twee Rotterdammers zijn geen klassieke atelierkunstenaars.
Ze werken vaak op locatie, gebruiken, hergebruiken en reactiveren het werk van anderen –  afkomstig uit de wereld van de kunst, de media of de geschiedenis – en confronteren de bezoeker met situaties waarin zijzelf het laatste woord hebben. Ze zijn #‘scheppers van gebeurtenissen’# die een confrontatie ensceneren zonder daarbij zelf alle touwtjes in handen te willen hebben. Ze dagen uit en wij, bezoekers, critici, kunstenaars, wetenschappers, historici en curators, worden opgeroepen tot engagement. Een van de projecten waarbij ze betrokken waren was Differentiated Neighborhoods uit 2006. Differentiated Neighborhoods was het eerste grote totaalproject waarin onderzoek werd gedaan naar het Nieuwe Belgrado. Dit project, een initiatief van Zoran Eric, conservator van de afdeling visuele cultuur van het Museum of Contemporary Art, begon in februari 2006 als open onderzoeksproject en collectieve workshop van kunstenaars, filmmakers, architecten, sociologen, curators, journalisten en andere geïnteresseerden. Ze deden een jaar lang ‘oefeningen’ om het Nieuwe Belgrado te leren kennen en organiseerden in dat kader allerlei verschillende sessies, interne debatten, maatschappelijke onderzoeken en artistieke subprojecten. Ze gingen daarbij uit van een typerend non-hiërarchisch en op participatie gericht samenwerkingsmodel, waarin de botsende meningen van het debat zelf een reeks gefragmenteerde visies opleverden.

Dit programma vindt plaats binnen het kader van FORMER WEST, een project voor onderzoek, educatie, publicatie en expositie (2008–2013), geïnitieerd en georganiseerd door BAK, basis voor actuele kunst, Utrecht, en welwillend ondersteund door de Mondriaan Stichting, het Cultuurprogramma van de EU, de Europese Culturele Stichting en de stad Utrecht. FORMER WEST is een initiatief van Maria Hlavajova, artistiek directeur van BAK, basis voor actuele kunst, Utrecht. Het projectprogramma wordt samengesteld door Charles Esche (curator, auteur en directeur van het Van Abbemuseum, Eindhoven), Maria Hlavajova en Kathrin Rhomberg (curator 6^e biënnale Berlijn, 2010) en ontwikkeld in samenwerking met een hecht netwerk van onderzoekers en partners. Zie voor meer informatie: www.formerwest.org.

Subsidiegevers
FORMER WEST wordt ondersteund door de Mondriaan Stichting, het Cultuurprogramma van de EU, de Europese Cultuurstichting en de stad Utrecht.