Jan Sluijters en Leo Gestel bijvoorbeeld, laten hun modernistische experimenten achter zich en schilderen voorstellingen uit het dagelijks leven op een meer realistische en ingetogen wijze. Kunstenaars als Constant Permeke, Gust. De Smet en Jean Brusselmans in België en Herman Kruyder en Hendrik Chabot in Nederland laten zich in deze periode leiden door hun liefde voor het landleven of het leven van eenvoudige burgers, dat ze op expressieve wijze en in ingetogen kleuren weergeven. Hun schilderijen zijn tijdsdocumenten die de geest van hun tijd op bijzondere wijze weten over te brengen. Andere kunstenaars, zoals Carel Willink, Raoul Hynckes, Wim Schuhmacher en Charley Toorop, leggen zich toe op een meer verfijnd realisme. Willink en Hynckes schilderen voorstellingen zo nauwkeurig, dat ze tegelijk ook iets heel onwerkelijks of beklemmends krijgen. Charley Toorop hanteert een schilderwijze die misschien minder realistisch maar daarom niet minder confronterend is. In haar portretten weet ze de tragiek van het menselijk bestaan op een heel bijzondere wijze tot uitdrukking te brengen.

Het Van Abbemuseum bezit een mooie verzameling schilderijen uit deze periode. De basis hiervoor is gelegd vlak voor en direct na de Tweede Wereldoorlog door de toenmalige directeuren Wouter Visser en Edy de Wilde.